brandpunt+

Interview

Hoe kopjes koffie de afstand tussen vluchteling en arbeidsmarkt verkleinden

Elise Spetter

Anouk Burgman

Isabelle Veltman

Een vluchteling helpen, hoe doet je dat? Joost wilde het weten en besluit een kopje koffie te drinken met een groep nieuwkomers. Het betekende het begin van Refugee Start Force. Dat platform heeft inmiddels meer dan 38 duizend leden, op basis van één simpele oplossing: netwerken.

Twee maanden geleden werd bij Joost een oogziekte ontdekt: die van Leber (LOA). Deze aandoening aan zijn oogzenuw leidt ertoe dat hij momenteel slechts vijf procent kan zien. Joost benadrukt de ironie van zijn situatie: “als ik in de juiste tram wil stappen, heb ik hulp nodig van omstanders. Voor een vluchteling geldt: heb je hulp nodig, dan post je een bericht op sociale media. Met andere woorden: nieuw in een land of praktisch blind, het netwerk biedt uitkomst.” 

Het begon twee jaar geleden met één Facebook-groep. Nu is Refugee Start Force een succesvol platform dat vluchtelingen verbindt. Reden zat voor, jawel, een kopje koffie.  

We ontmoetten elkaar in het restaurant van de Vrije Universiteit Amsterdam. Aan tafel zit Joost van der Hel (39), oprichter en bedenker van Refugee Start Force en Mohammad Kafina (35), die in 2014 vluchtte uit Syrië. 

Joost van der Hel en Mohammad Kafina - fotograaf: Nizar
Joost van der Hel en Mohammad Kafina - fotograaf: Nizar

Joost: “Binnen vijf dagen ging de Facebook-pagina helemaal viral. Er waren intussen een paar honderd man lid. Toen kreeg ik telefoontjes van de gemeente, zelfs van burgemeester Eberhard van der Laan: ‘Kom op de nieuwjaarsreceptie, jullie zijn booming.’” Die ene koffiegroep van Refugee Start Force versplinterde in wel dertig sub-koffiegroepjes: eentje voor medici, eentje voor journalisten, eentje voor juristen.

Ook in het buitenland blijft het initiatief van Joost niet onopgemerkt: CNN, BBC en wel twintig miljoen lezers van de krant New Arab berichten over de Start Force. Inmiddels bestaat het netwerk uit meer dan 38 duizend leden op Facebook en LinkedIn. 

"Het moet niet meer gaan om vluchtelingen knuffelen. Duurzame integratie moet gericht zijn op persoonlijke ontwikkeling en de weg naar de arbeidsmarkt"
Joost van der Hel

De kloof tussen de nieuwkomers, zoals Joost vluchtelingen noemt, en de maatschappij is vaak groot. De afgelopen twee jaar zag Joost veel acties voor nieuwkomers voorbijkomen. “Maar ze verdwenen helaas net zo snel als ze opkwamen. De nadruk lag te vaak op mensen de bijstand uitkrijgen.”

En dat, vindt Joost, is geen toekomstbestendige oplossing. “Nieuwkomers knuffelen heeft geen zin. Duurzame integratie is gericht op persoonlijke ontwikkeling en de weg naar de arbeidsmarkt. Een vluchteling koppelen aan een stage of baan vind ik interessant, maar ik vind het nog veel interessanter om contact te houden met werkgevers en ervaringen uit te wisselen.” Dat sociale en zakelijke netwerk vormt voor de vluchtelingen weer een stevig fundament voor de toekomst.

De netwerkvluchteling

Mohammad Kafina werkt momenteel als persvoorlichter voor Refugee Start Force. In september 2014 vluchtte Mohammad, afgestudeerd in de Engelse literatuur en bekwaam in de journalistiek, vanuit Syrië naar Nederland.

Het begin verliep een tikje stroef. “Mijn gezin zat nog in Syrië. Het zou anderhalf jaar duren voordat ik hen weer zou zien. Maar ik wilde en moest door. Dus begon ik in het AZC direct met taallessen. Zo werd het steeds makkelijker om een gesprek te voeren.”

Na één jaar in asielzoekerscentra, verhuisde Mohammad naar Hoorn. Met vrouw en kinderen. Inmiddels sprak hij de taal steeds beter, maar een baan leverde dat niet op. Netwerken bleek ingewikkelder dan verwacht. Met de moed der wanhoop plaatste hij op 7 april 2016 een bericht op de FB-pagina van Refugee Start Force: “Kijk, ik ben Mohammad, dit is mijn ervaring en ik zou graag een opleiding willen volgen. Wat raden jullie mij aan?”

Hele sloten koffie volgden.

Facebook bericht Mohammad
Facebook bericht Mohammad

Tegenwoordig is Mohammad medeoprichter van de website: majalla.nl. Een website die het vluchtverhaal vertelt in drie talen: Nederlands, Engels en Arabisch. Daarnaast spreekt hij bijna foutloos Nederlands.

Het netwerk geeft antwoord

Refugee Start Force is er door vluchtelingen, voor vluchtelingen. De meest belangrijke les die ze van Joost leren: maak je nuttig, ga de verveling tegen en durf om hulp te vragen. Zijn netwerkorganisatie hielp inmiddels meer dan 200 vluchtelingen aan een baan, en houdt contact met ze om te kijken hoe het ze vergaat. En zo leren steeds meer mensen elkaar kennen, en kunnen steeds meer mensen elkaar helpen. Het immer uitdijende netwerk lijkt daardoor alleen nog maar krachtiger te worden.