brandpunt+

Recap

Deze Nederlander heeft mogelijk hét antwoord op massale bijensterfte

Jelle Broekroelofs

Aart Zeeman

Aan de andere kant van de wereld werkt Bart Jan Fernhout aan een baanbrekend project dat de wereldwijde bijensterfte moet stoppen.

In samenwerking met o.a. het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) kweekt hij sinds vijf jaar op Hawaï superbijen, die in staat zijn om zelf de gevreesde Varroamijt te elimineren. Volgens Fernhout en andere vooraanstaande deskundigen is die mijt de belangrijkste oorzaak van de sterke afname van de honingbij.

Wereldwijd kampen kolonies van de honingbij met massale sterfte. En dat kan grote gevolgen hebben voor de landbouw, want maar liefst 35 procent van al het plantaardig voedsel op aarde groeit dankzij bestuiving door de bij. Volgens de grote milieuorganisaties wordt de bijensterfte met name veroorzaakt door landbouwgif, en het afnemende aantal bloeiende bloemen en planten.

Fernhout is ervan overtuigd dat vooral een kleine mijt verantwoordelijk is voor het grote probleem: de Varroa Destructor. Die theorie wordt ondersteund door het gegeven dat Australië, waar wel pesticiden worden gebruikt maar geen Varroamijt aanwezig is, geen grote bijensterfte kent.

Op het grootste eiland van de Hawaiiaanse archipel, Big Island genaamd, werkt Fernhout in een speciaal gebouwd laboratorium aan een oplossing.

In 2013 begint Fernhout, in samenwerking met drie partners, de USDA, de Hawaii Island Honey Company en Project Apis m., aan een omvangrijk project waarbij honingbijen door natuurlijke selectie resistent gemaakt worden tegen de Varroa-sluipmoordenaar. Het hoofd van het USDA Bijenonderzoeksinstituut in Baton Rouge, Dr. Bob Danka, is zeer enthousiast over Fernhout’s eerste onderzoeksresultaten: “Ik vind Bart Jan een visionair.”

Na vijf jaar komt Fernhout voor het eerst naar buiten met veelbelovende resultaten van de methode. “De beste teeltlijnen zijn volledig resistent en houden de mijtbesmetting gedurende het hele jaar laag, zonder te hoeven worden behandeld.” En daarmee komt het doel van Fernhout en zijn stichting Arista Bee Research in zicht: “Varroa-resistente bijen die productief zijn en zichzelf gezond houden, waardoor imkers in Europa en de VS niet meer hoeven te behandelen.”

Hoe werkt de methode-Arista? Een klein deel van alle honingbijen heeft de natuurlijke aanleg om Varroamijten op te sporen, en te verwijderen. Door die eigenschap te herkennen en te isoleren, kun je Varroa-resistente bijenvolken kweken. Fernhout maakt daarbij gebruik van moderne technieken, zoals kunstmatige inseminatie van bijenkoninginnen. Inmiddels heeft hij die laboratorium situatie weten uit te bouwen, waardoor bijenvolken ook op een natuurlijke manier resistent worden.

In de reportage van Brandpunt+ hieronder brengt Fernhout de resultaten van het grensverleggende onderzoek voor het eerst naar buiten:

Meer lezen?

https://aristabeeresearch.org/nl/
https://www.ars.usda.gov/southeast-area/baton-rouge-la/honeybeelab/