brandpunt+

Voetbalmaffia

Hoe online gokbedrijven verstrengeld raken met matchfixing

Bram Logger

Elke zondag wordt de dramaserie Voetbalmaffia uitgezonden op NPO3. Acteur Chiem Vreeken speelt daarin de succesvolle profvoetballer Johnny de Graaff, die langzaam verstrikt raakt in het web van de gokmaffia. In een serie van vier artikelen duikt Brandpunt+ in de achtergronden van matchfixing. Deel 4: op internet kan je op zo’n beetje alles wedden. Is de online gokindustrie oorzaak, of juist slachtoffer van matchfixing?

In Nederland mag het officieel niet, maar in de hele wereld en met name Azië is het razend populair: gokken op sportwedstrijden via buitenlandse websites. Alles kan. Simpelweg van tevoren de juiste winnaar voorspellen, of het aantal doelpunten verschil. Ook tijdens de wedstrijd kun je naar hartelust gokken: hoeveel doelpunten er nog vallen, wie een gele kaart pakt of de eerste corner krijgt. En dat niet alleen bij grote wedstrijden, maar ook jeugdvoetbal in Centraal-Azië, of de derde divisie in Rusland. De kansberekeningen per wedstrijd - de odds, bepalen hoeveel keer je jouw inleg terug krijgt als je goed gokt. Die odds worden 24/7 ververst door de bookmakers, zelfs live tijdens de wedstrijden.

Het fenomeen internetgokken speelt een belangrijke rol bij matchfixing. Enerzijds is de online gokindustrie een van de oorzaken. Zonder de mogelijkheid om overal ter wereld te wedden op sportuitslagen is matchfixing voor criminelen niet interessant. Tegelijkertijd zijn de bedrijven die online sportweddenschappen aanbieden ook slachtoffer. Want zij moeten als het even tegenzit uitbetalen aan matchfixers, die de uitslag van te voren al lang kenden.

"Daarom is de strijd tegen matchfixing voor ons heel belangrijk", legt Eric Konings uit in een Utrechts café. Konings werkt als integriteitsmanager bij gokbedrijf Unibet, en spreekt namens ESSA, een Europees samenwerkingsverband van 25 bedrijven die online kansspelen aanbieden. "Het is mijn taak fraude en matchfixing op ons platform tegen te gaan. We volgen de gokpatronen op de voet, en rapporteren het als er verdachte inzetten worden gedaan."

NPO 3: Voetbalmaffia

Voetbalmaffia is iedere zondag te zien op NPO 3.

Posted by Voetbalmaffia on Friday, 27 October 2017
Je hebt de social media cookies niet geaccepteerd.

Om bovenstaande inhoud te bekijken moet je de social media cookies accepteren. Hierdoor kan je social media berichten zien, delen en erop reageren.

Wijzig cookie instellingen

Als iemand van tevoren de uitslag al weet, kost dat Unibet geld, zegt Konings, al is dat niet de meest prangende bijkomstigheid. "Nog belangrijker is de schade op de lange termijn. Je reputatie is alles. Veel online kansspelaanbieders zijn beursgenoteerde bedrijven. Die willen echt niet geassocieerd worden met matchfixing. Wedkantoren zijn onderdeel van de entertainmentketen rond sport, net als de media en bedrijven die adverteren. Zij profiteren allemaal van de populariteit van voetbal. Als de sport verziekt wordt door matchfixing, heeft iedereen daar last van."

De wedkantoren zitten op een schat aan informatie die inzicht kan geven in matchfixing. Ze weten precies wie er wanneer hoeveel geld inzet op wedstrijden, en of die inzetten afwijken van wat je zou kunnen verwachten. Konings: "Vergelijk het met de trading room van een bank. Net als in de aandelenhandel gaat het om zo betrouwbaar mogelijke informatie te krijgen over wedstrijden. Bookmakers kijken tv, lezen kranten, volgen spelers op Twitter en verzamelen statistieken. Hoe meer je weet over de kansen van een team om te winnen, hoe nauwkeuriger de odds."

Stel: de bookmakers schatten de kans dat Ajax wint van Feyenoord op vijftig procent, maar iedereen zet massaal in op winst voor Ajax. Dan komt de integriteitsafdeling in actie. "We onderzoeken wat er aan de hand is. Welke spelers zetten in? Waar komen ze vandaan? We filteren grote weddenschappen eruit, clusters van klanten, nieuwe klanten. Als wedpatronen afwijken hoef dat niet per se verdacht te zijn. Misschien hebben wij gemist dat bij Feyenoord vijf spelers geblesseerd zijn. Dan passen we daar de odds op aan. Als er geen logische verklaring is, rapporteren we de wedstrijd als verdacht."

De selectie van Ajax viert de 1-2 van spits Kasper Dolberg tijdens de klassieker vorige maand (eindstand 1-4). Foto: Olaf Kraak/ANP
De selectie van Ajax viert de 1-2 van spits Kasper Dolberg tijdens de klassieker vorige maand (eindstand 1-4). Foto: Olaf Kraak/ANP

Klinkt als serieuze aanpak van matchfixing. Toch is er ook kritiek. Zo zegde de Europese voetbalbond UEFA het contract met ESSA een aantal jaren geleden op. Volgens de UEFA gaf ESSA niet genoeg informatie over verdachte wedpatronen en de gokkers die erachter zaten. "Als ESSA zwijgt over zijn klanten, krijgen we nooit grip op matchfixers", verzuchtte oud-directeur Tjeerd Veenstra van de Lotto destijds.

Ook hoogleraar criminologie en matchfixing-expert Toine Spapens is kritisch. "We weten dat gokbedrijven een soort 80-20-regel hebben. Twintig procent van de gokkers zorgt voor 80 procent van de omzet. Partijen die elke week een miljoen inzetten, daar kun je vraagtekens bij stellen. Maar zulke grote jongens zijn voor elk gokbedrijf van levensbelang."

Volgens Spapens kunnen de online gokbedrijven - die zelf veelal een vergunning hebben op Malta - ook een rol spelen op de illegale gokmarkt in Azië. "Gokken is in heel Azië verboden, Singapore en één provincie op de Filipijnen uitgezonderd. Maar toch is het mateloos populair in landen als China en Maleisië. Natuurlijk kunnen gokkers de blokkades van goksites omzeilen, maar als je wint is het lastig om geld op je rekening te laten storten."

De illegale gokmarkt in Azië loopt daarom veelal via gokholen, met loopjongens die voor jou inzetten. Die tussenpersonen pakken een percentage en de gokker krijgt cash uitbetaald. Waar zetten die tussenpersonen hun geld in? "Er zijn geen aanwijzingen dat grote illegale gokbedrijven actief zijn in Azië," zegt Spapens. "Veel te ingewikkeld om dat zelf op te zetten. Goede kans dat tussenpersonen inzetten bij de legale online gokbedrijven. Die kunnen zeggen: 'Wij weten ook niet waar onze klanten hun geld vandaan hebben.' Maar mijn idee is dat ze er wel degelijk weet van hebben."

Deze jongetjes moeten China in 2030 wereldkampioen voetbal maken 05 Sep 2017 Deze jongetjes moeten China in 2030 wereldkampioen voetbal maken

In de bekendste matchfixing-zaak die voor de rechter kwam, de Bochum-zaak, speelden online gokbedrijven ook een dubieuze rol, vertelt Spapens. "Matchfixer Ante Sapina begon tijdens de zitting een gokbedrijf te beschuldigen, dat ze altijd zo goed samenwerkten. Gokbedrijf over de rooie: helemaal niet waar! Achteraf bleek dat een van de medewerkers van dat gokbedrijf de inzetten van Sapina parallel voor zichzelf kopieerde." En dat bleken tamelijk winstgevende inzetten. Spapens: "Wat mij eraan opviel: die man van dat gokbedrijf zag wat er gebeurde. Als dat toen zichtbaar was, moeten ze het in andere gevallen ook kunnen zien. Dus ik heb zo mijn bedenkingen bij die online gokbedrijven."

Het zijn aantijgingen waar Eric Konings niets mee kan. "Medewerkers die kennis hebben van verdachte inzetten en dat niet melden, maar zelf bij gokkantoortjes inzetten op die wedstrijden? Dat is een absolute no-go." De gevolgen zijn dan ook niet mals, vertelt Konings. "Reden voor ontslag en zelfs strafrechtelijke vervolging. Bovendien doen de bij ESSA aangesloten bedrijven vaak aan KYC, Know Your Customer. We weten precies wie welke bedragen op welke wedstrijden inzet. Als iemand grote inzetten op verdachte wedstrijden doet, gaan bij ons alle alarmbellen af.

Ook gelooft Konings niet dat illegale gokkers uit Azië op sites van ESSA-leden zouden inzetten. "Aziaten gokken bij sites op de Filippijnen, die zijn veel groter. Bedrijven als SBO zijn groter dan CocaCola, en redelijk onaantastbaar omdat ze veel werkgelegenheid brengen.’ SBO kwam in 2009 opspraak omdat het bedrijf weigerde gegevens te delen met de Engelse voetbalbond na een van matchfixing verdachte wedstrijd. Volgens Konings zijn de Aziatische gokbedrijven veel minder bezig met integriteitskwesties. "Ik weet dat sommige Aziatische partijen zeggen: matchfing is ons probleem niet. Voor matchfixers zijn die Aziatische sites veel gunstiger. Er gaat veel meer geld in om. Hoe groter de omzet, hoe makkelijker het is om zonder op te vallen grote bedragen in te zetten op een gefixte wedstrijd."

In Nederland is online gokken nu alleen nog toegestaan bij gereguleerde aanbieders zoals de Lotto. Een wetsvoorstel om buitenlandse gokbedrijven toe te staan ligt al jaren op stapel, maar is nog altijd niet door de Eerste Kamer. Het nieuwe kabinet wil de nieuwe wet nu onder strikte voorwaarden doorzetten.

De fraaie dramaserie Voetbalmaffia volgen? Elke zondag is er een nieuwe aflevering op de beeldbuis, om 20:25 op NPO3. Meer over de serie lees je hierrr, of op de Facebook-pagina van Voetbalmaffia.

Bram Logger (1980) is freelance onderzoeksjournalist en werkt voor onder meer Platform Investico, De Groene Amsterdammer en Trouw. Hij schreef eerder onder andere over financiële steun van gemeenten aan betaald voetbalclubs en over fraude op de transfermarkt. Voor Brandpunt+ onderzoekt hij in vier stukken de wondere wereld van matchfixing. Dit was de laatste van deze vier. De eerste drie lees je hierrr.

Headerillustratie: Hannah Vischer.