brandpunt+

Column

Hoe de honingbij wordt gegijzeld door nepnieuws

Aart Zeeman

Ja, schrijft Aart Zeeman, pesticiden zijn een groot probleem. Alleen: de honingbij kent een nóg grotere bedreiging, die door geharnaste tegenstanders onterecht wordt afgedaan als 'nepnieuws'.

Natuurlijk, het is ook mij niet ontgaan. Het gaat slecht met de honingbij. Zo slecht dat-ie volgens sombere deskundigen met uitsterven wordt bedreigd. Dat komt allemaal door die verdomde pesticiden, die onze honingbijen hebben vergiftigd, waardoor ze en masse het loodje leggen. Een beangstigend probleem van wereldformaat - maar ook overzichtelijk. Als we ervoor zorgen dat we de pesticiden terugdringen of zelfs uitbannen, kunnen we het tij voor de honingbij nog keren. En godzijdank heeft de Europese Unie een verbod aangekondigd van het gebruik van bepaalde pesticiden die slecht zouden zijn voor de bij. Er is hoop. Toch?

Was het maar waar. Dat de pesticiden dé oorzaak zijn van de massale sterfte van de honingbij. Bij de voorbereiding van een reportage over een baanbrekend project van een Nederlandse bijenkenner in de VS begint het mij te dagen. De honingbij is vooral slachtoffer van een klein exotisch beestje, de Varroamijt. Een parasiet, die in de bijenkasten over de hele wereld een ware slachtpartij aanricht. De hele wereld? Nee, één continent biedt moedig weerstand aan de sluipmoordenaar: Australië. Daar worden weliswaar ook pesticiden gebruikt, maar is er geen grootschalige bijensterfte, omdat ze de Varroamijt buiten hun grenzen hebben weten te houden.

Ondertussen wordt die Varroamijt in Nederland door geharnaste tegenstanders van pesticiden weggezet als ‘nepnieuws’. Als een verzinsel van de farmaceutische industrie. Hoogleraar Ewald Engelen noemt het in Follow The Money, een platform voor onderzoeksjournalistiek, zelfs ‘nepnieuws voor gevorderden’.

Dat strookt niet met wat ik te horen krijg. Deskundigen die we voor onze reportage in Nederland en Amerika raadpleegden, wezen op de verwoestende werking van de Varroamijt. Imkers bevestigen dat ze hun kasten moeten behandelen tegen de invasieve exoot. Doen ze dat niet dan richt het beestje hun bijenvolken onverbiddelijk te gronde. En dat behandelen, waar doen ze dat ook alweer mee? Inderdaad, met chemische bestrijdingsmiddelen… En zo moeten, cynisch genoeg, imkers tegen wil en dank hun kasten met gif overgieten tegen een beestje dat volgens tegenstanders van pesticiden geen kwaad kan.

Het grote gevaar van een dergelijke tunnelvisie is dat oplossingen voor het werkelijke probleem van de grootschalige sterfte van honingbij worden genegeerd. Immers, een antwoord dat niet met pesticiden te maken heeft, wordt weggezet als nepnieuws. Daarmee worden mogelijke oplossingen van de wereldwijde sterfte van de honingbij gegijzeld. En laat er geen misverstand over bestaan: hoe meer pesticiden de wereld uit geholpen, hoe beter. Da’s namelijk bittere noodzaak. Maar het kan geen kwaad om in het belang van de bij en al die andere insecten de oogkleppen af en toe wat te laten vieren. 

Heeft deze Nederlander dé oplossing tegen bijensterfte? Kijk hierrr onze reportage terug: