brandpunt+

Precap

Hoe we de oververhitte huizenmarkt kunnen laten afkoelen

Jolanda Polderman

Isabelle Veltman

Lastig hè, een enigszins betamelijke en betaalbare woning vinden? De oplossing: anders bouwen, kleinere huizen.

Een eigen huis, een plek onder de zon… het wordt steeds moeilijker om passende woonruimte te vinden. En dat geldt niet alleen voor starters, ook één-oudergezinnen en ouderen hebben het zwaar. Deskundigen stellen dat er voor 2040 zeker één miljoen extra huizen moeten worden bijgebouwd in Nederland. De vraag is waar en voor wie bouwen we deze nieuwe woningen?

Onze samenleving verandert in rap tempo. Want hoewel het steeds lastiger wordt om in je eentje een huis te kopen of huren, we zijn steeds vaker vrijgezel en blijven het ook nog eens langer dan voorheen. Sterker nog: in het eerder genoemde jaar 2040 is maar liefst de helft van Nederland alleenstaand, wat forse gevolgen heeft voor de woningbouw. Rijksbouwmeester Floris Alkemade, topadviseur van het kabinet op het gebied van ruimtelijke inrichting, waarschuwt rekening te houden met de toename van singles en niet zomaar weilanden vol te plempen met eengezinswoningen. “We moeten de nieuwe bouwstroom veel beter positioneren dan de vorige bouwstroom, toen er na de Tweede Wereldoorlog massaal voor gezinnen werd bijgebouwd. Behouden wat goed werkt, woningen die voldoen aan de moderne eisen en bewerken van bestaande woonwijken waar het beter kan.”

Floris Alkemade, Rijksbouwmeester
Floris Alkemade, Rijksbouwmeester

Op een aantal plekken spelen ze al in op die veranderende behoefte. Zo kent Den Bosch veel alleenstaande inwoners op zoek naar een huis. Woningcorporatie Zayaz besloot bijvoorbeeld, drie jaar geleden nadat ze naar een kleiner pand verhuisde, haar oude kantoor om te bouwen tot 57 kleine appartementen voor spoedzoekers. “Starters, gescheiden mensen, deze huurders moeten in Den Bosch al snel vijf à zes jaar wachten op een huis”, zegt Janine van Heertum, Zayaz-projectleider Maatschappelijke Ontwikkeling.

Dat wil Zayaz oplossen door te experimenteren met nieuwe woonvormen. Zo stelden ze midden in de stad een braakliggend stuk grond ter beschikking aan vijf avontuurlijke bewoners. Het project, Minitopia genaamd, gaf huurders de mogelijkheid zelf te bouwen, of kant-en-klare tiny houses te betrekken. En nee, het is niet een soort camping, de huisjes beschikken gewoon over een eigen wc en douche.

Minitopia
Minitopia

Het experiment is inmiddels een succes en krijgt over een paar weken een vervolg, wederom op een braakliggend terrein. “Wij willen een voorbeeld zijn voor andere gemeenten”, zegt Janine van Heertum. “We hopen dat dit aanslaat op meer plekken en dat gemeenten in de toekomst ook meer locaties in heel Nederland aanbieden voor deze woonvorm. Het is natuurlijk niet dé oplossing, maar steeds meer gemeenten zien in dat deze tijdelijk braakliggende terreinen zo toch kunnen worden gebruikt, en krijgt een aantal mensen onderdak.” Toekomstig bewoner Niels: “We hoeven niet allemaal zo groot en duur te wonen, 60 vierkante meter is genoeg. Probleem opgelost.”

Ondertussen vergrijst Nederland enthousiast. Sterker nog: in 2050 zijn 5,6 miljoen Nederlanders ouder dan 60. Hoe bieden we iedereen dan onderdak? Rijksbouwmeester Floris Alkemade ziet juist voor deze groep kansen. “We moeten blijven bouwen, maar niet meer zoals we eerder deden met het idee dat je op één plek blijft wonen. Mensen hebben niet meer hun hele leven dezelfde woonwens. Ouderen moeten langer thuis blijven wonen, dus daar moeten we nieuwe woningen op aanpassen."

Het is nu van belang dat we fundamenteel anders gaan kijken naar hoe we de woningmarkt inrichten. Collectieve woonvormen, micro-huizen, verticaal wonen, ouderenhofjes en die moeten we ook nog eens koppelen aan andere opgaven zoals verduurzaming en mobiliteit. Geen probleem, denkt Alkemade: “We hebben ontzettend goed opgeleide architecten - laten we daar dan gebruik van maken.”

Meer weten? Bekijk dan hier de reportage over de kansen van de woningmarkt:

Headerillustratie: Isabelle Veltman.