brandpunt+

Interview

Jongeren zijn minstens even politiek actief als volwassenen, zegt deze filosofe

Maarten van Gestel

Isabelle Veltman

Alleen in Instagram geïnteresseerde flierefluiters? Dat valt mee, betoogt Femke Kaulingfreks, die de maatschappelijke betrokkenheid van jonge Nederlanders onderzoekt die elders onderbelicht blijft. "Je moet straatpolitiek niet beoordelen op het resultaat of op de oplossingen die eruit voortkomen, maar op wat het aan het licht brengt."

In 2008 vertrok Femke Kaulingfreks (1981) naar de Banlieues van Parijs. Een paar jaar daarvoor waren er twee jongens van veertien geëlektrocuteerd, nadat ze schuilden in een elektriciteitshuisje tijdens een achtervolging met de politie. President Sarkozy oordeelde direct dat het wel criminelen moesten zijn. Femke kreeg de indruk dat het journalisten daardoor niet lukten het ware verhaal van de Parijse wijk te vertellen.

Via jongerenmedewerkers kwam de kersvers afgestudeerde filosofe en antropologe in een Banlieues-buurthuis. Daar hoorde ze naast verhalen over ruzies en moeilijkheden, vooral veel over vriendschap, liefde, familie. Én over een politieke betrokkenheid waarover ze – na gesprekken met meer dan honderd jongeren uit Nederlandse ‘slechte buurten’ – het boek Straatpolitiek (2017) schreef. De feestelijke presentatie van dat werk hield ze niet in een universiteit, maar op een plek in Rotterdam waar de jonkies die ze onderzocht ook daadwerkelijk komen. Haar positieve boodschap over de generatie van de toekomst kan overigens niet overal op bijval rekenen. Zo kreeg Femke vorig jaar nog GeenStijl nog op haar dak, nadat ze in een interview had betoogd dat rapper Boef wel iets had van James Dean, een Amerikaanse acteur die symbool stond voor jeugdige rebellie en ontevredenheid.

Terwijl de filosofe bij haar thuis een Albert Heijn-quiche in de oven zet, spiek ik door haar dvd-collectie. Apocalypse Now, Jim Jarmush, Ingmar Bergman.

Dwarse films voor een dwarse vrouw.

De talrijke gescheiden werelden van Frankrijk 21 Apr 2017 De talrijke gescheiden werelden van Frankrijk

Jongeren zijn niet minder politiek betrokken dan volwassenen, zeg jij. Opkomstpercentages laten een ander beeld zien.

“Ach, wat betekent ‘politiek’. Met dat woord bedoelen we vrijwel altijd de partijpolitiek: wat er in Den Haag of in de gemeenteraad gebeurt. Maar dat is slechts één verschijningsvorm. Activisme is ook politiek. Wat mensen in hun dagelijks leven doen, kan eveneens politiek zijn. Neem meiden van kleur die nu hun kroeskrullen laten groeien en daar op Instagram of Youtube statements over maken. Die vragen: waarom zie je mijn uiterlijk niet op billboards of in modetijdschriften? Dat is iets persoonlijks, maar heeft wat mij betreft ook een sterke politieke betekenis. “

Wat is er precies politiek aan meiden die Instagrammen over hun kapsel?

“Politiek gaat vaak over emancipatie. Er is een beeld van wat goed en normaal is, en veel jongeren passen niet in dat dominante plaatje. Daardoor krijgen ze het gevoel dat ze geen gelijke kansen hebben. Met dergelijke foto’s eisen die meiden hun plek op, komen ze in opstand. Veel artiesten uit de hip-hopscene rappen over gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid, over de relatie met de politie of over racisme en discriminatie. Ik denk aan Gikkels, Typhoon, Fresku, Insayno, aan Appa – hoewel die eigenlijk al wat ouder is – Stryder…”