brandpunt+

Recap

De terreur van complotdenkers: want wat moet je, als de dood van je kind wordt ontkend?

Tom Kleijn

Onze Tom ging op bezoek bij complotdenkers en slachtoffers van de meest vergezochte complottheorieën. Elke dag weer moeten bewijzen dat je je kind bent verloren bij een schietpartij: dat is pas waanzin.

Stel je voor: je zesjarige zoontje wordt doodgeschoten in zijn klas, net als 25 schoolgenootjes, juffen en meesters. 

Het was Leonard Pozners zoontje Noah. Het jongetje zat in het eerste klaslokaal dat schutter Adam Lanza binnenliep op de Sandy Hook-basisschool in Newtown, Connecticut. 

Stel je voor: je ben zestien en zit in de klas. Het is een schooldag als alle andere, grijs in februari. Plotseling hoor je schoten. Je beste vriendin zakt ineen. Als de klasgenoot aan het bureau naast je geraakt wordt, trekt hij je mee in zijn val. Hij komt om, jij blijft liggen onder zijn lichaam, tot het schieten zich verplaatst naar de gang. Je vlucht het gebouw uit en stopt pas met rennen als een winkelende vrouw je stopt, middenin de supermarkt. 

Daar stond Alaayah Eastmond, leerling aan de Marjory Stoneman Douglas Highschool in Parkland, Florida.

En dan, ná de schietpartij, wordt het voor mensen als Leonard en Alaayah pas echt bizar. In de maanden en jaren erna worden ze herhaaldelijk geconfronteerd met mensen die zeggen dat wat hen overkomen is, nooit is gebeurd. Dat Alaayah een acteur is, dat het èèn grote samenzwering betreft en dat Alex’ kind nooit heeft bestaan. Of dat zijn kind nog leeft, en hij miljoenen dollars ontvangen heeft voor zijn bijdrage aan een enorm toneelstuk. 

Het zijn beschuldigingen van complotdenkers als Alex Jones, die voor een miljoenenpubliek online en op de radio strooit met de wildste theorieën. Jones spoort zijn volgers aan “zelf onderzoek te doen” naar vermeende schandalen, theorieën en samenzweringen. Want Amerika – zegt-ie – wordt geregeerd door duistere krachten, die ons proberen te beïnvloeden. Dus worden ouders van omgekomen schoolkinderen in Newtown nog altijd lastiggevallen door mensen die van ze eisen dat ze bewijzen dat hun kind echt dood is. En door mensen die schreeuwen dat geen van die kinderen ooit heeft bestaan.

Leonard Pozner, de vader van de omgekomen Noah, is inmiddels al zeven keer verhuisd: opgejaagd door woedende complotdenkers. Vorig jaar nog veroordeelde de rechter een vrouw tot vijf maanden cel, wegens doodsbedreigingen aan Leonards adres. Nu woont hij duizenden kilometers bij het graf van zijn zoontje vandaan. Ik zie hoe het verdriet zijn gezicht heeft getekend.

De invloed van complotdenkers als Jones is gigantisch: hoe bizarder het complot, hoe meer kijkers en adverteerders zijn vlogs en radioshows trekken. Een van zijn volgers is oud politieman Wolfgang Halbig. Thuis zit hij met een vergrootglas bij zijn computerscherm, op zoek naar details op foto’s van de school in Sandy Hook die bewijzen dat alles daar tijdens de shooting in scene is gezet. En dat doet hij drie uur per dag, vijf dagen in de week, al zes jaar lang.

Maar de maat is vol: leerlingen van de Parkland-school staan op en protesteren, en een groep Newtown-ouders slepen Jones en Halbig voor de rechter. Ook dwingen ze Facebook, Youtube, LinkedIn, Instagram en andere platforms foto’s, video’s en berichten van en over hun kinderen direct te verwijderen. 

Het tij keert. 

Ook Leonard Pozner zit drie uur per dag achter de computer. “Als een robot”, zegt hij zelf. Elke beledigende, haatdragende, en valse bewering over de schietpartij in Newtown verwijdert hij waar hij kan. Elke dag weer. Dit jaar had hij al 1200 keer beet.

Ik ben bij hem op bezoek. Hij draait zich om en kijkt me aan: “Deze mensen dwarszitten is het enige wat me nog een beetje plezier geeft.”

De reportage terugkijken? Dat kan hierrr: