brandpunt+

Column

Hoe de bijenlobby de redding van de honingbij belemmert

Aart Zeeman

Ylja Band

De échte oplossing van het probleem van de massale bijensterfte wordt structureel gedwarsboomd - door de bijenlobby zelf.

Het kan nauwelijks iemand ontgaan dat het slecht gaat met de honingbij. Volgens sommige deskundigen staat die zelfs op het punt van uitsterven. Maar gelukkig is er een krachtige bijenlobby die aandacht, maatregelen en geld heeft gekregen voor mogelijke oplossingen. De overheid heeft zelfs een speciale Nationale Bijenstrategie in het leven geroepen om het tij te keren. Da’s toch mooi, zou je zeggen.

Het is alleen niet helemaal waar.

Bij het maken van een tweetal verhalen over de honingbij stuit ik op allerlei deskundigen en groeperingen die zich blind staren op hun eigen deeloplossing. Vooral het aanpakken van het probleem van de pesticiden, maar ook het veranderen van de moderne landbouw zou volgens hen de bij moeten redden. De echte oplossing van het probleem van de massale sterfte wordt daarmee gedwarsboomd. En dat is een effectieve bestrijding van de killer van de honingbij, de parasiet Varroa Destructor.

De Varroa-mijt is een klein exotisch beestje dat sinds de jaren tachtig een ware slachting aanricht onder de bijenvolken in heel Europa. Imkers zijn hierdoor gedwongen hun kasten met gif te behandelen. Doen ze dat niet, dan richt het beestje hun bijenvolken onverbiddelijk te gronde. En zo moeten, cynisch genoeg, imkers tegen wil en dank hun kasten overgieten met gif tegen een beestje dat volgens tegenstanders van pesticiden helemaal geen kwaad kan.

De tegenstanders van pesticiden lijken het probleem van de Varroa-mijt te bagatelliseren om de positie van pesticiden als  ‘grootste boosdoener’ niet in gevaar te brengen. VVD-Kamerlid Helma Lodders werd door hoogleraar Ewald Engelen zelfs praktisch verketterd: ze zou brenger zijn van ‘veredeld nepnieuws’, omdat ze het waagde aandacht te vragen voor de rol van de Varroa-mijt.

Volgens deskundigen zou de honingbij misschien al binnen tien jaar kunnen worden gered

Eerder in 2018 reisde ik af naar Hawaii, waar een Nederlander de afgelopen jaren heeft gewerkt aan een veelbelovende aanpak voor redding van de honingbij. Bijenexpert Bart Jan Fernhout heeft door selectie van de honingbij een ‘superbij’ ontwikkeld. Deze superbij rekent zelf af met zijn moordenaar, de Varroa-mijt. In Amerika wordt die resistente superbij door imkers inmiddels ingezet om landbouwgewassen te bestuiven.

Dit najaar is een groep imkers in ons land gestart met de invoering van de Nederlandse versie van de superbij. Onder het motto ‘Vanaf Marken begint de victorie’ moet via een bevruchtingsstation op het voormalige eiland de superbij langzaam maar zeker over Nederland worden verspreid. Samen met een groeiend aantal imkers en bevruchtingsstations in de rest van Europa zullen de Varroa resistente bijen verder worden verspreid. Tientallen imkers zetten zich vrijwillig in om op deze manier de honingbij te redden. Als dat goed en gecoördineerd gebeurt, zou volgens deskundigen de honingbij misschien al binnen tien jaar kunnen worden gered. Wat zou dat fantastisch zijn.

Alleen: dan moeten alle neuzen wel dezelfde kant op. Ook van degenen die vinden dat de pesticiden dé oorzaak zijn van de bijensterfte. En laat er geen misverstand over bestaan: hoe meer pesticiden de wereld uit geholpen, hoe beter. Da’s een bittere noodzaak. Maar het kan geen kwaad om in het belang van de bij en al die andere insecten de oogkleppen af en toe wat te laten vieren.

Imkers aller landen verenigt u. Vanaf Marken begint de victorie!

Bekijk hier de uitzending:

Foto: rawdonfox/Flickr
Beeldbewerking: Ylja Band