brandpunt+

Reactie

Reactie OM en politie 07-04-2015

In onze uitzending komen ouders van kinderen met een verstandelijke beperking aan het woord die slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik. Daarnaast ook advocaten (onder andere Richard Korver, voorzitter Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en Zeden Slachtoffers) en deskundigen op dit terrein. Hun gemeenschappelijke kritiek op het OM en politie luidt dat zij het idee hebben dat justitie geen prioriteit geeft aan het vervolgen van zedenzaken tegen mensen met een verstandelijke beperking. Wat is uw reactie hierop?

Wanneer je dierbaren naar jouw idee gekwetst zijn, is het heel voorstelbaar dat je alles uit de kast wil halen, ook bij de overheid. Maar niet al het seksuele gedrag van verstandelijk beperkten is strafbaar, net zo min als dat van anderen. De wetgever heeft ervoor gekozen om verstandelijk beperkten in seksueel opzicht veel autonomie te gunnen. Dat laat onverlet dat ook verstandelijk beperkten slachtoffer kunnen worden van bijvoorbeeld verkrachting. Als er serieuze aanwijzingen zijn van strafbaar seksueel gedrag, dan ondernemen politie en OM daarop actie. Tegelijkertijd heb je dan te maken met bijzondere en kwetsbare slachtoffers én vaak ook verdachten. Dat maakt strafrechtelijk onderzoek ingewikkeld. Afgelopen jaren zijn politie en OM volop bezig geweest met dit thema. Dat heeft o.a. geleid tot een intern politierapport over het horen van deze kwetsbare personen. Dit rapport is geschreven door een breed samengestelde werkgroep van OM, politie en gedragsdeskundigen. Er is dus

geen sprake van beperkte prioriteit, wél van beperkte mogelijkheden voor strafrechtelijk optreden.

In februari van dit jaar trokken 2 instellingen in het noorden van het land in dagblad Tubantia aan de bel met de mededeling dat in hun ogen aangiftes van seksueel misbruik  op de plank blijven liggen en uiteindelijk niet tot vervolging leiden. Wat is uw reactie hierop? Klopt het dat misbruik van verstandelijk gehandicapte kinderen vaak onbestraft blijft?

http://www.tubantia.nl/regio/enschede/twentse-zorginstellingen-misbruik-van-verstandelijk-gehandicapte-kinderen-blijft-vaak-onbestraft-1.4759021

Als er serieuze aanwijzingen zijn van strafbaar seksueel gedrag, dan ondernemen politie en OM daarop actie. Tegelijkertijd heb je dan te maken met bijzondere en kwetsbare slachtoffers én vaak ook verdachten. Dat maakt strafrechtelijk onderzoek ingewikkeld. Vaak gaat het ook om verdachten die zelf sterk verminderd toerekeningsvatbaar zijn. Vaak is van tevoren al duidelijk dat vervolging uiteindelijk zal leiden tot de conclusie dat de verdachte zou moeten zijn opgenomen in precies zo’n instelling als hij ten tijde van het plegen van het feit al zat.

Is het strafrecht in dergelijke zaken, waarbij het bijna altijd gaat om zowel verdachten als slachtoffers die een verstandelijke  beperking hebben, het geëigende middel om te hanteren? Of lopen we hier tegen de grenzen aan van het strafrecht en kun je dergelijke zaken beter via de hulpverlening afhandelen?

Het strafrecht kan in dergelijke zaken maar een beperkte rol spelen. Zelfs als er voldoende bewijs is van strafbaar gedrag, is vervolging van een verstandelijk beperkte verdachte vaak niet zinvol. Het draagt vaak niet of nauwelijks bij aan gedragsverandering terwijl het ook zeer de vraag is of de verdachte toerekeningsvatbaar is. Vaak kiest de rechter bij een eventuele veroordeling ook voor behandeling in een instelling in plaats van voor gevangenisstraf. OM en politie denken dat de oplossing eerder ligt bij goede preventieve maatregelen in de instellingen.

Is het noodzakelijk dat er een discussie wordt gevoerd over hoe in de toekomst om te gaan met dit onderwerp en duidelijker te krijgen wanneer er tot vervolging wordt overgegaan in dergelijke zaken?

Het OM en de Inspectie voor de Gezondheidszorg zijn met elkaar in gesprek over dit belangrijke onderwerp. Ons doel is het voor de instellingen helderder te maken wanneer seksueel gedrag van mensen met een verstandelijke beperking strafbaar is en wat ze wel en niet van politie en OM kunnen verwachten.

LEES OOK