brandpunt+

Artikel

Jagers tegen massaal doden edelhert

Joost van Wijk

Sinds eind vorig jaar worden wij door anonieme jagers gebeld met een opmerkelijk verhaal. Jagers hebben gewetensbezwaren tegen de manier waarop zij door de overheid onder druk worden gezet om hoge aantallen herten af te schieten. Ze willen het niet langer. “Wij moeten het vuile werk van de provincie opknappen.”

Update! - De WOB documenten

Voor diegenen die nog eigen onderzoek willen doen, staan hieronder links naar de documenten zoals we die van de Provincie hebben ontvangen over wildbeheer.

Edelherten: link

Damherten: link

Wilde zwijnen: link

Verzameldocumenten: link

 

Om te kijken of hun verhaal klopt, doet Brandpunt een beroep op de wet openbaarheid van bestuur bij de provincie Gelderland. We hebben een paar heldere vragen: hoeveel edelherten zijn er de afgelopen jaren afgeschoten? Met welke middelen gebeurt dit? En worden de jagers onder druk gezet om grote aantallen dieren te schieten?

Een half jaar later komt het antwoord in de vorm van een WOB. Maar erg openbaar is het niet. Het lijkt wel alsof we in een zaak van staatsveiligheid terecht zijn gekomen, zo gevoelig is het. Een groot deel van de documenten is zwart gemaakt.

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een voorbeeld van de vele totaal zwart gemaakte documenten.
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een voorbeeld van de vele totaal zwart gemaakte documenten.

Afschieten edelherten

Als we tussen de zwarte vlekken doorkijken, zien we dat het aantal edelherten dat moet worden doodgeschoten de laatste jaren is gestegen van 600 naar 1900. Een verdrievoudiging. “Je kan het een openluchtslachthuis noemen om alles wat voor de loop komt te schieten omwille van de aantallen,” zegt jager Gert. Hij is uiteindelijk een van de weinige jagers die in beeld zijn verhaal durft te doen. De angst onder de jagers is groot want met dit verhaal gaan ze lijnrecht in tegen hun opdrachtgevers, waaronder de provincie. 

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur (Nieuwsbrief Verenging Wildbeheer Veluwe 2013)
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur (Nieuwsbrief Verenging Wildbeheer Veluwe 2013)

Stroperspraktijken

Niet alleen de aantallen stuit de jagers tegen de borst. Ook de manier waarop de jagers nu moeten jagen van de provincie zorgt voor woede. Drachtige dieren mogen afgeschoten worden, beesten mogen gelokt worden met lokvoer en er mag gejaagd worden in de nacht. Er is een probleem ontstaan met het te hoge aantal edelherten. Nu zegt de provincie dat ze het aantal herten naar beneden wil brengen, maar in plaats van de bron aan te pakken – herten kunnen zich ongeremd voortplanten in jachtvrije zones – moeten jagers het oplossen, zegt Gert.

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een lijst van middelen die ingezet mogen worden om de aantallen te halen.
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een lijst van middelen die ingezet mogen worden om de aantallen te halen.

Ook blijkt uit de WOB dat de jagers flink onder druk worden gezet om de targets te halen: “Blijkbaar is de ernst van de situatie bij veel jachthouders nog niet doorgedrongen. We roepen u bij deze alsnog uw verantwoordelijkheid te nemen en ter stond aan te vangen met het realiseren van de aan u toegewezen edelherten.” En zo komen we veel documenten tegen waarin duidelijk wordt gemaakt dat de aantallen gehaald moeten worden. 

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. In deze Interne memo wordt de druk bij de jagers opgevoerd hun ‘targets’ te halen.
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. In deze Interne memo wordt de druk bij de jagers opgevoerd hun ‘targets’ te halen.

Maar waar komen al deze edelherten vandaan? Daarvoor moeten we terug naar het jaar 2000. De provincie Gelderland en natuurorganisaties hebben een droom: één grote Veluwe. De afgelopen jaren zijn hekken weggehaald en een miljoenen kostend stelsel van natuurverbindingen en ecoducten is aangelegd. Tegelijkertijd zijn op de Veluwe jachtvrije zones gemaakt. Daar mag niet worden gejaagd op grofwild. Bekendste gebied is het Deelerwoud van Natuurmonumenten. Een van de belangrijkste doelen is de wildzichtbaarheid van de dieren vergroten voor de toerist. Alleen op deze zandgronden is nauwelijks iets te eten voor deze dieren, dus trekken ze massaal naar de landbouwgebieden aan de randen van de Veluwe. Daar gaat deze droom over in een nachtmerrie, zeggen de jagers. 

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een voorbeeld waarin wordt gesproken over het jachtvrije experiment van Natuurmonumenten.
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Een voorbeeld waarin wordt gesproken over het jachtvrije experiment van Natuurmonumenten.

De Provincie wil het aantal dieren aan de randen van de Veluwe laag houden om aanrijdingen en landbouwschade te voorkomen. Maar in plaats van hekken te plaatsen om de dieren op de Veluwe te houden of boeren voor hun schade te compenseren worden de dieren nu massaal afgeschoten, zeggen de jagers. “ Wij hebben het gevoel dat wij het vuile werk van de Provincie mogen opknappen. Omdat hekken plaatsen en het betalen van compensatie aan de boeren te duur is moeten wij zorgen voor de goedkoopste oplossing en dat is afschot.” Jagers geven nu aan de opdracht van de provincie niet meer uit te voeren, omdat het dierenleed veroorzaakt en het probleem niet wordt oplost. 

Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Hier wordt gesproken over het verlenen van een ontheffing om 35 edelherten af te schieten die het ecoduct Jac P. T`hijsse willen oversteken.
Afbeelding uit de wet openbaarheid van bestuur. Hier wordt gesproken over het verlenen van een ontheffing om 35 edelherten af te schieten die het ecoduct Jac P. T`hijsse willen oversteken.

Jagers komen nu in actie en willen dat het onnodig doodschieten van dieren stopt. Ze willen zorgvuldig wild beheren en niet op deze massale manier. De oplossing is volgens hen simpel. Stop met experimenteren met jachtvrije zones. Zorg ervoor dat het voedselaanbod op de Veluwe teruggebracht wordt. Hierdoor blijven de dieren in de gebieden waar we ze juist wel willen hebben. Is er toch landbouwschade, zorg dan dat de boeren op een goede manier worden gecompenseerd. Op deze manier valt de basis weg voor het op grote schaal afschieten van deze beschermde diersoort en kan er op een normale manier aan wildbeheersing gewerkt worden.